Czym tak naprawdę jest czkawka?

sie 28, 2025 | Blog

wszyscy znamy, ale nie każdy wie, co to właściwie jest. A jest to odruch, który częściej występuje u dzieci i mężczyzn. Jego powodem jest podrażnienie zakończeń nerwu błędnego, przeponowego. To nerw, który sięga aż do opłucnej, osierdzia, wątroby i pęcherzyka żółciowego. Stymulacja ta skutkuje mimowolnymi, ale powtarzającymi się skurczami mięśni oddechowych: międzyżebrowych i przepony. A wszystko kontrolowane jest przez ośrodek w naszym mózgu.

Objawy czkawki może i są czasami zabawne, ale nie powinny być bagatelizowane. Podczas czkania nasze ciało ulega nagłemu drgnięciu, wydajemy z siebie charakterystyczny odgłos. Jeżeli trwa to kilka, góra kilkanaście minut, to wszystko jest dobrze. Jeśli czkawka pojawia się rzadko i sama ustępuje, to też w porządku. Gorzej jeżeli jest uporczywa i nawracająca. 

Przewlekła, długotrwała czkawka powinna być traktowana jako powód wizyty u lekarza. Świadczyć bowiem może o poważnych problemach zdrowotnych.

Jakie są przyczyny czkawki?

Jeżeli chodzi o standardowe przyczyny czkawki, to należą do nich:

  • zbyt szybkie spożywanie pokarmów,
  • spożywanie pikantnych dań,
  • przejadanie się,
  • jedzenie po sobie pokarmów o różnych temperaturach,
  • spożywanie gazowanych napojów, 
  • spożywanie napojów alkoholowych,
  • palenie papierosów,
  • stres,
  • strach,
  • euforia.

Mniej znane powody lub choroby, przy których czkawka bardzo często pojawia się to:

  • alergia,
  • astma,
  • zakażenie wirusowe,
  • zapalenie gardła,
  • zapalenie oskrzeli,
  • zapalenie płuc,
  • zapalenie osierdzia,
  • przebyta operacja w obrębie klatki piersiowej,
  • tętniak aorty,
  • nowotwory (zwłaszcza przewodu pokarmowego),
  • przebyta operacja w obrębie jamy brzusznej,
  • choroba refluksowa, 
  • choroba wrzodowa,
  • zapalenie trzustki,
  • cukrzyca,
  • hiperglikemia,
  • zaburzenia gospodarki jonowej,
  • mocznica,
  • ciąża,
  • niektóre leki z grup: glikokortykosteroidów, chemioterapeutyków, barbituranów, benzodiazepin, opioidów,
  • stwardnienie rozsiane,
  • choroba Parkinsona,
  • zapalenie umiejscowione w mózgu,
  • długotrwałe zmęczenie psychiczne.

Ze względu na powiązania czkawki z tak licznymi chorobami, należy zdiagnozować powody jej występowania oraz zbadać się pod kątem chorób współistniejących.

Kiedy należy martwić się czkawką?

Tą krótkotrwałą i epizodyczną nie trzeba się przejmować. Jednak jeśli atak czkawki trwa do 2 dób, jest to forma ostra. Czkawka przetrwała jest wtedy, gdy męczy od ponad 2 dób do miesiąca. Jeżeli czkawka utrzymuje się ponad ponad miesiąc, jest to forma przewlekła. 

Pomijając to, że występowanie czkawki może świadczyć o poważnych chorobach, jej nieustępowanie może doprowadzić do zachłystowego zapalenia płuc, niedożywienia, wycieńczenia, bezsenności, wyczerpania fizycznego i psychicznego, depresji.